ԻՆՍՏԻՏՈՒՑԻՈՆԱԼ ԵՐԿԼԵԶՎՈՒԹՅԱՆ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑԱԿԱՆ-ՃԱՆԱՉՈՂԱԿԱՆ ԿԱՐՈՂՈՒՆԱԿՈՒԹՅԱՆ ՁևԱՎՈՐՄԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԻ ԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄԸ
DOI-:
https://doi.org/10.24234/journalforarmenianstudies.v1i72.230Հիմնաբառեր-:
ինստիտուցիոնալ երկլեզվություն, սկզբունքներ, մեթոդաբանական հիմք, երկլեզու ուսուցում, միջլեզվական փոխկախվածություն, հաղորդակցական-ճանաչողական կարողունակության, իմաստային միավորՎերացական
Հոդվածում դիտարկված և բնութագրված են ինստիտուցիոնալ երկլեզվության պայմաններում սովորողների հաղորդակցական-կոգնիտիվ կարողունակության ձևավորման սկզբունքները և դրանց տեսական-մեթոդաբանական հիմքերը։
Առանձնակիորեն շեշտադրված են և գիտականորեն հիմնավորված են՝ լեզվի ու մտածողության, հաղորդակցական-ճանաչողական կարողունակության ձևավորման գործունեական պայմանավորվածության միջլեզվական փոխազդեցության և փոխկախվածության, երկխոսականության և սոցիալ-մշակութային դետերմինացիայի, ճանաչողական ակտիվության և գիտակցականության, ճանաչողական հայեցակարգայնացման, կարողունակության բաղադրիչների համակարգային ինտեգրման, փուլային ներքնայնացման, կրթական տեխնոլոգիաների ինտեգրման սկզբունքների հաշվառման կարևորությունն ու նշանակությունը ինստիտուցիոնալ երկլեզվության պայմաններում սովորողների հաղորդակցական-ճանաչողական կարողունակությունների ձևավորման գործում։
Բնութագրված են թվարկված սկզբունքների գործառույթները կրթական գործընթացում։
Ներկայացված և վերլուծված են հոդվածի հիմնախնդրի վերաբերյալ արտերկրյա ժամանակակից հետազոտողների տեսական-հայեցակարգային մոտեցումները, որոնց հիման վրա գիտականորեն հիմնավորվել է, որ սովորող-
ների հաղորդակցական-ճանաչողական կարողությունների ձևավորումն ինստիտուցիոնալ երկլեզվության պայմաններում հիմնվում է մի շարք փոխկապակցված սկզբունքների վրա, որոնք ապահովում են գիտելիքների, հմտությունների և հաղորդակցական կարողությունների համակարգային զարգացում։ Դրանք ընդգրկում են գործունեությամբ պայմանավորվածությունը, երբ ուսուցումն իրականացվում է նպատակային և գործողության վրա հիմնված առաջադրանքների միջոցով։
Միջլեզվական փոխկախվածությունը ենթադրում է լեզուների փոխազդեցությունը և միջլեզվային փոխանցելիությունը։ Երկխոսականությունն ու սոցիալ-մշակութային պայմանավորվածությունը կարևորում են համագործակցային և մշակութային համատեքստում իմաստային միավորների համատեղ ստեղծումը։ Ճանաչողական հայեցակարգայնացումը ապահովում է իմաստային միավորների և հասկացությունների համակարգային ընկալում։
Բաղադրիչների համակարգային ինտեգրումը, փուլային ինտերիորիզացիան և տեխնոլոգիական ինտեգրումը նպաստում են համապարփակ, ինքնավար և արդյունավետ կարողունակության ձևավորմանը։ Այս սկզբունքները միասին ներկայացնում են տեսական-մեթոդաբանական հիմք, որը հնարավորություն է տալիս կազմակերպել երկլեզու ուսուցումը ինտեգրված և համակարգված ձևով:
Հղումներ
REFERENCES
Bakhtin M. (1970), Problemy poetiki Dostoyevskogo /Problems of Dostoevsky's Poetics/, Moscow, https://fantlab.ru/edition418704.pdf
Vygotsky L. (1934), Rech' i myshleniye u rebonka /Speech and Thinking in the Child/, Moscow, Publishing House of the USSR Academy of Pedagogical Sciences.
Lakoff D., Johnson M. (1987), Metafory, kotorymi my zhivem // YAzyk i modelirovaniye sotsial'nogo vzaimodeystviya /Metaphors We Live By // Language and Modeling of Social Interaction/, Moscow, https://codenlp.ru/books/lakoff.pdf
Leontiev A. (1969), YAzyk. Rech'. Rechevaya deyatel'nost /Language. Speech. Speech activity/, “Prosveshcheniye”.
Leontiev A. (1997), Psikholingvistika /Psycholinguistics/, Moscow, https://psycholinguistik.narod.ru/index/0-26
Tarasov E. (1993), Vvedeniye// YAzykovoye soznaniye: Paradoksal'naya ratsional'nost' /Introduction// Linguistic consciousness: Paradoxical rationality/, Moscow, https://k.twirpx.link/file/412593/
Semenova E., Lind K., Logvinenko T., Grigorenko E. (2024), Using Language Entropy to Characterize Bilingual Language Experience: a Study of Adyghe Russian and Tatar Russian Bilinguals // RUDN Journal of Psychology and Pedagogics. Т. 21, № 1. с. 11 34.
Cummins J. (1979), Linguistic Interdependence and the Educational Development of Bilingual Children. Review of Educational Research, Vol. 49, No. 2, pp. 222–251, American Educational Research Association (AERA).
Cummins J. (1976), The Influence of Bilingualism on Cognitive Growth: A Synthesis of Research Findings and Explanatory Hypotheses. Work. Pap. Biling. 9, pp. 1–43,
Lewis G., Jones B. & Baker C. (2021), Translanguaging: Developing Its Conceptualisation and Contextualisation. Educational Research and Evaluation, 18, 655-670.
https://doi.org/10.1080/13803611.2012.718490
Li Wei & García M. (2020), Translanguaging as transformative practice in bilingual education. Journal of Language, Identity & Education, 19(4), 281–295.
Hymes D. (1972), On Communicative Competence, https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=1198893
Hymes D. (1992),The Concept of Communicative Competence Revisited.
В книге: Thirty Years of Linguistic Evolution: Studies in Honour of René Dirven…, pp. 31–58, John Benjamins Publishing Company.
Cummins J. (2017). Teaching for Transfer in Multilingual School Contexts.
В книге Bilingual and Multilingual Education, стр. 103–115, Springer.
##submission.downloads##
Հրապարակված
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Meline Avagyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
