ՓԱՅՏԱՆՅՈՒԹԻ ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ ՓՈՐԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

##article.authors##

  • Նարինե Ղլեչյան ՀՊՄՀ

DOI-:

https://doi.org/10.24234/journalforarmenianstudies.v1i72.243

Հիմնաբառեր-:

փայտի գեղարվեստական փորագրություն, դեկորատիվ-կիրառական արվեստ, մշակութային սիմվոլիկա, գեղագիտական կրթություն, ստեղծագործական մտածողություն, կրթամեթոդական մոդել

Վերացական

Հոդվածում իրականացվում է Հայաստանում փայտանյութի գեղարվեստական փորագրության ձևավորման, զարգացման և արդի վերաիմաստավորման համակողմանի գիտական վերլուծություն։ Ուսումնասիրության նպատակն է բացահայտել հայկական փայտափորագրության պատմամշակութային հիմքերը, սիմվոլիկ և գեղագիտական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գնահատել դրա դերը ժամանակակից արվեստագիտական և կրթական գործընթացներում։ Ինչպես նաև համադրել տարբեր գիտական մոտեցումները և վերլուծել դրա զարգացման պատճառահետևանքային գործոնները ժամանակակից պայմաններում։

Հետազոտության խնդիրներն են՝

  • սահմանել փայտի գեղարվեստական փորագրության հասկացությունը որպես մշակութային երևույթ,
  • ներկայացնել դրա տեղը դեկորատիվ-կիրառական արվեստի համակարգում,
  • բացահայտել սիմվոլիկ, գեղագիտական և կիրառական բաղադրիչների փոխհարաբերությունը,
  • հիմնավորել ժամանակակից կրթական և սոցիալական նշանակությունը։

Հոդվածի գիտական նորույթը կայանում է փայտի փորագրության համապարփակ մեկնաբանության մեջ՝ որպես ոչ միայն տեխնիկական հմտության, այլև մշակութային հաղորդակցության համակարգի։

Հետազոտությունը հիմնված է պատմահամեմատական, մշակութաբանական և համակարգային մոտեցումների վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս դիտարկել փայտի փորագրությունը որպես ազգային ինքնության արտահայտման ձև և նյութական մշակույթի կարևոր բաղադրիչ։ Վերլուծության արդյունքում ցույց է տրվում, որ հայկական փայտափորագրությունը ձևավորվել է եկեղեցական, կենցաղային և ճարտարապետական միջավայրերի փոխազդեցության պայմաններում՝ պահպանելով ազգային զարդանախշային համակարգը և սիմվոլիկ պատկերացումները։

Հղումներ

Ghazaryan M. (1989), P'ayti gegharvestakan p'oragrowt'yowny' Hayastanowm /Artistic Wood Carving in Armenia/, (Scientific editor: B. Arakelyan), General Department for the Preservation and Use of Historical and Cultural Monuments under the Council of Ministers of the Armenian SSR, State Museum of Ethnography of Armenia: Yerevan, “Soviet Writer” Publishing House.

Khoderyan B., Harutyunyan A., Aghajanyan M., Sosyan M., Tabiryan G. (2009), «P'aytanyowt'i fizikamexanikakan hatkowt'yownnery'» t'emayi dasavandman ar'and'nahatkowt'yownnery'» X.Abovyani anvan HPMH-owm mshakvac' met'odov /“Peculiarities of Teaching the Subject “Physical and Mechanical Properties of Wood” by the Method Developed at the Kh. Abovyan ASPU”/, “Pedagogical Thought” Journal, 2013, pp. 1-2, p. 75, https://old.aspu.am/website/images/journal/335.pdf

Bobrinsky A. (1911), Narodnyye russkiye derevyannyye izdeliya. Predmety domashnego, khozyaystvennogo i otchasti tserkovnogo obikhoda /Traditional Russian wooden crafts. Items for household, commercial, and, to some extent, religious use. e/. Vyp. 1. M., 22 с. http://e-heritage.ru/Book/69295

Galkina M. (2017), Organizatsiya detskikh vystavok, konkursov i festivaley risunka kak konsolidiruyushchiy faktor sistemy nepreryvnogo khudozhestvennogo obrazovaniya Moskovskoy oblasti /Organization of children's exhibitions, contests and festivals of drawing as a consolidating factor of the continuous art education system of the Moscow region/ // Bulletin of the Moscow State University. Series: Pedagogika, № 4. с. 92–97. https://scispace.com/pdf/organizing-children-s-exhibitions-competitions-and-festivals-1oonh8lhtj.pdf

Любкеманн К. (2015), Rez'ba nozhom. Podelki iz vetok /Knife carving. Crafts from branches/, Moscow, AST Publishing House. https://www.troykaonline.com/files/pdf/9785171073787.pdf?srsltid=AfmBOooeW6COW7vxCnmqfavwy0suN1nzp_T8ZnmFwQscoWnv8MAUdP5B

Matveeva T. (1989), Mozaika i rez'ba po derevu /Mosaic and wood carving/. Moscow, https://science.totalarch.com/book/3712.rar

Nekrasova M. (2013), Narodnoye iskusstvo. Russkaya traditsionnaya kul'tura i pravoslaviye XVIII–XXI vv. Traditsii i sovremennost' /Folk art. Russian traditional culture and orthodoxy of XVIII-XXI centuries. Traditions and modernity/, Moscow, WORLD OF SCIENCE, CULTURE, IMAGERY. No. 1:

Podolsky Yu. (2014), Rez'ba po derevu. Tekhniki, priyemy, izdeliya /Carving on the tree. Techniques, methods, products/. Belgorod, “Book Club”.

Romantsev G., Efanov A., Bychkova E. (2018), Professional'noye remeslennoye obrazovaniye kak sotsial'no-pedagogicheskaya problema /Professional Craft Education as a Social and Pedagogical Problem/ // Bulletin of Moscow State Regional University. Series: Pedagogy, No. 1, pp. 170–181. https://elar.uspu.ru/bitstream/ru-uspu/25918/1/978-5-8050-0650-1_041.pdf

Sobolev N. (1934), Russkaya narodnaya rez'ba po derevu /Russian Folk Wood Carving/, Moscow, Leningrad. https://www.booksite.ru/fulltext/trade/Sobolev_Russkaya_narodnaya_rezba_po_derevu.pdf

Fedorov P. (2016), Rezchik-lyubitel' /Amateur Wood Carver/, Moscow, OOO Izdatelstvo E. https://litres.com/book/p-a-fedorov/rezchik-lubitel-21568445/read/?srsltid=AfmBOorVtTJyP5rlLAisWyBPaJ_F_SeDqyBhZFjfdSAL8kk5IuC_0JuG

Ellenwood E. (2018), Rez'ba po derevu /Wood Carving/ / translated from English by O. Smirnova. Moscow, 192 p. https://ndc.book24.ru/pim/products/images/78/59/018edf78-b98d-76ab-97fc-54ea52977859.pdf

James B. Johnstone (1971). Woodcarving Techniques & Projects. London, 84 p. https://www.biblio.com/book/woodcarving-techniques-projects-sunset-book-johnstone/d/1565526115?srsltid=AfmBOorYAKPwAduLDEdzORgtC8UOfI-3zvfO2y-Zld0u-9zu7HbTnEhn

##submission.downloads##

Հրապարակված

2026-04-19