ԿԱՆԱՆՑ ԿԵՐՊԱՎՈՐՄԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ՀԵՔԻԱԹՆԵՐՈՒՄ (ՊԱՏՄԱՏԻՊԱԲԱՆԱԿԱՆ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅԱՆ ՓՈՐՁ)
DOI-:
https://doi.org/10.24234/journalforarmenianstudies.v1i72.223Հիմնաբառեր-:
հեքիաթ, առասպել, հեքիաթի հերոս, կերպար, ծես, արքետիպ, արխայիկ մտածողություն, խորհրդանշան, մակդիրՎերացական
Հոդվածի ուսումնասիրության առարկան կնոջ կերպարի արժևորումն ու կարևորումն է ծիսաառասպելաբանական պատկերացումների համատեքստում:
Հայ ժողովրդական հեքիաթներում համեմատություններն ու փոխաբերական առումով գործածվող կայուն արքետիպական մակդիրները հանդես են գալիս որպես կերպարը, վերջինիս նկարագիրը, որակական հատկանիշները բնութագրող միջոցներ:
Թե՛ գեղարվեստական գրականության, թե՛ ժողովրդական բանահյուսության մեջ կնոջ կերպավորման և տիպականացման երևույթը դառնում է յուրօրինակ մշակութային-տեղեկատվական խորհրդանիշ, որը խոսում է ոչ միայն հասարակության մեջ կնոջ սոցիալական կարգավիճակի մասին, այլև տվյալ ազգի ինքնության, հոգեկերտվածքի արքետիպային գծերի մասին:
Ուսումնասիրությունը կատարվել է մի քանի մեթոդների համադրմամբ: Կիրառվել են նկարագրական, պատմահամեմատական, համադրական-վերլուծական և զուգադրական մեթոդները:
Հոդվածում ուղղակի քննարկման առարկա են դարձել խորհրդային և ռուս անվանի բանագետներ Է. Մելետինսկու և Վ. Պրոպպի առաջ քաշած տեսական հայեցակարգերը, որոնք էլ դարձել են ուսումնասիրության տեսական հիմքերը:
Հոդվածի տեսական արժեքը պայմանավորված է հետազոտության արդյունքներով, որոնք կարող են որոշակի կերպով ուղղորդիչ դեր ունենալ ժողովրդական հեքիաթներում կանանց կերպարի ուսումնասիրության խնդրում:
Հղումներ
Abeghyan M. (1946), Hayoc hin grakanowt'yan patmowt'yown /History of Ancient Armenian Literature/, Book II, Yerevan, Publishing House of the Academy of Sciences of the Armenian SSR.
Grigor Tatevatsi (2020), Girq harcmanc /Book of Questions/, Yerevan, "Tigran the Great" Publishing House.
Grigoryan S. (2022), Hovhannes T'lkowrancow tagheri otwakan ar'and'nahatkowt'yownnery' /Stylistic Features of Hovhannes Tlkurants' Poems/, “Journal of Armenian Studies”, № 3-4 (57-58), pp. 17-18.
Hay azgagrowt'yown & banahyowsowt'yown /Armenian Ethnography and Folklore/ (1972), vol. 3, (S. Movsisyan), Institute of Archaeology and Ethnography of the Armenian Academy of Sciences. Yerevan, Armenian Academy of Sciences Publishing House.
Hay azgagrowt'yown & banahyowsowt'yown /Armenian Ethnography and Folklore/ (2007), Materials and Studies, vol. 22, Yerevan, "Science" Publishing House of the NAS of the Republic of Armenia.
Hay jhoghovrdakan heqiat'ner /Armenian Folk Tales/ (1959), vol. 1, (A. Nazinian, K. Melik-Ohanjanyan), Yerevan, Publishing House of the Academy of Sciences of the Armenian SSR.
Hay jhoghovrdakan heqiat'ner /Armenian Folk Tales/ (1963), vol. 4, (Mkrtchyan, M.), Yerevan, Publishing House of the Academy of Sciences of the Armenian SSR.
Hay jhoghovrdakan heqiat'ner /Armenian Folk Tales/ (1999), vol. 14, (Gevorgyan, S.), Yerevan, Publishing House of the National Academy of Sciences of the Republic of Armenia.
Harutyunyan S. (2001), Hin hayoc havataliqnery', krony', pashtamownqn ow dicarany' /Ancient Armenian Beliefs, Religion, Worship and Mythology/, Yerevan, "Mughni" Publishing House.
Hovhannes Tlkurantsi (1960), Tagher /Tagher/ (with the labor of Em. Pivazyan), Yerevan, Publishing House of the Academy of Sciences of the Armenian SSR.
Afanasyev A. (1995), Poeticheskiye vozzreniya slavyan na prirodu /Poetic views of the Slavs on nature/ (in 3 volumes), Moscow, Modern writer, vol. 2.
Arabskiye skazki. Kniga tysyachi i odnoy nochi /Arabian Tales. The Book of a Thousand and One Nights/ (2017), vol. 1. Translated from Arabic, Moscow, “ALFA-KNIGA” Publishing House.
Antonov T., Smagin Yu. (2005), Evolyutsiya ponyatiya «Ideya» v filosofii Platona /Evolution of the concept of "Idea" in the philosophy of Plato/, Bulletin of the St. Petersburg University. International Relations, No. 2.
Grimm J., Grimm V. (2024), Strashnyye skazki brat'yev Grimm: nastoyashchiye i neadaptirovannyye /Scary Tales of the Brothers Grimm: True and Unadapted/, translated from German by P. N. Polevoy, S. I. Snessoreva. Moscow, MIF.
Ivanenkov S., Shkaev D. (2009), Korrelyatsii mental'nykh dominant i sotsioprirodnyy Kosmos v mifologicheskom myshlenii Indii /Correlations of mental dominants and the socio-natural Cosmos in the mythological thinking of India/, China and Japan Society. Environment. Development (Terra Humana), no. 4, pp. 82-93.
Meletinsky E. (2005), The Hero of a Magic Tale. Moscow-St. Petersburg: Academy of Cultural Studies, “Tradition”.
Propp V. (1986), Istoricheskiye korni volshebnoy skazki Mesto izdaniya /Historical Roots of the Fairy Tale/, Leningrad; Publishing House Leningrad State University.
Potebnya A. (1865), O mificheskom znachenii nekotorykh poveriy /On the mythical meaning of some beliefs and rituals/, Moscow, Univ. type.
##submission.downloads##
Հրապարակված
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Hripsime Zakaryan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
