ՆԱԽԿԻՆ ԼՂԻՄ-Ի ԵՎ ԱԶԱՏԱԳՐՎԱԾ ՏԱՐԱԾՔՆԵՐԻ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿԸ «ՄԱԴՐԻԴՅԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐ»-ՈՒՄ

##article.authors##

  • ՍՏԵՓԱՆ ՀԱՍԱՆ-ՋԱԼԱԼՅԱՆ ՀՊՄՀ
  • ԷԴՈՒԱՐԴ ԶՈՀՐԱԲՅԱՆ ՀՊՄՀ

DOI-:

https://doi.org/10.24234/journalforarmenianstudies.v1i64.95

Հիմնաբառեր-:

«Մադրիդյան սկզբունքներ», Արցախի Հանրապետություն, հանրաքվե, «Մեկնութիւն տոմարի», ԼՂԻՄ, մարդահամար, անկախ միջազգային դիտորդ, “Момент истины” հաղորդաշար, «Ալ Ջազիրա» հեռուստաընկերություն,, “Al Watan” թերթ, “Россия сегодня” միջազգային լրատվական գործակալություն, “Комсомольская правда” թերթ

Վերացական

Հոդվածի նպատակն է, հիմնվելով հարցին վերաբերող աղբյուրների վրա, պարզել ադրբեջանաարցախյան հակամարտու­թյան կարգավորման նպատակով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի կողմից հակամարտության կողմերին ներկայացված «Մադրիդյան սկզբունքներ»-ում Արցախի Հանրապետության ազգային, պետական շահերին դեմ ձևակերումները: 

Դրված նպատակին հասնելու համար առաջադրվել են հետևյալ խնդիրները՝ 1. որո՞նք են «Մադրիդյան սկզբունքներ»-ում ամրագրված այն հիմնական առաջարկությունները, որոնց հիման վրա պետք է կարգավորվեր ադրբեջանաարցախյան հակամար­տությունը, 2. ի՞նչ դիրքորոշում են ունեցել հակամարտության կողմերը «Մադրիդյան սկզբունքներ»-ի վերաբերյալ, 3. ի՞նչ կարգավիճակ էր տրվելու նախկին ԼՂԻՄ-ին և ազատագրված տարածքներին «Մադրիդյան սկզբունքներ»-ով, 4. ինչպե՞ս էր իրացնելու ինքնորոշման իր իրավունքը Արցախի հայությունը «Մադրիդյան սկզբունքներ»-ով, 5. ի՞նչ դիրքորոշում են ունեցել ՀՀ նախկին նախագահները ԼՂԻՄ-ի և ազատագրված տարածքների հետագա կարգավիճակի վերաբերյալ:            

Հոդվածը շարադրված է համապատասխան փաստաթղթերի համադրման ու համեմատական ուսումնասիրության և քննական վերլուծության միջոցով:

Հարցին վերաբերելի փաստերի ու փաստաթղթերի համադիր քննության արդյունքում հանգել ենք այն եզրակացության, որ ադրբեջանաարցախյան հակամարտության կարգավորման նպատակով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի կողմից հակամարտության կողմերին ներկայացված «Մադրիդյան սկզբունքներ» անունով հայտնի փաստաթուղթը գերակշիռ չափով դեմ է Արցախի Հանրապետության ազգային, պետական շահերին:   

Հղումներ

OSCE Minsk Group Co-Chairs issue statement on Nagorno-Karabakh, https://www.osce.org/mg/49237.

Haykakan owsowmnasirowt'yownneri «Ani» kentron, Madridyan skzbownqner – amboghjakan teqst /“Ani” Center for Armenian Studies, Madrid Principles - Full Text/, https://www.aniarc.am/2016/04/14/madrid-principals-armenian-text/.

Madridyan skzbownqnery' Hayastany' y'ndownel e' banakcowt'yownneri himq. Sargsyan /Armenia accepted the Madrid principles as a basis for negotiations: Sargsyan/, https://www.aniarc.am/2016/12/28/serzh-sargsyan-28-december-2016/.

Adrbejani naxagah Ilham Ali&i tvac' harcazrowycy' adrbejanakan ZLM-nerin 2010t'. hownisi 8-in Stambowlowm /The interview given by the President of Azerbaijan Ilham Aliyev to the Azerbaijani mass media in 2010, on June 8 in Istanbul/, https://ria.ru/20100609/244297340.html.

Madridyan skzbownqnery' any'ndowneli en Gharabaghi hamar /The Madrid principles are unacceptable for Karabakh/,https://www.azatutyun.am/a/25472849.html.

Ar'canc harcowpatasxan AH varchapet Arayik Harowt'yownyani het #2 - mas 3 /Online question and answer with Prime Minister of the Republic of Artsakh Araik Harutyunyan #2 - part 3/, https://www.youtube.com/watch?v=d8VB_uENrBs. Ditel harcazrowyci 5r. 27v. – 6r. 01v. hatvac'y' /Watch the 5 min. 27 sec. - 6 min. 01 sec. section of the interview/.

Ler'nayin Gharabaghi Inqnavar Marzi bnakchowt'yan t'vaqanaki dinamikan y'st azgowt'yan` mardahamarneri ardyownqnerov /Population dynamics of the Nagorno-Karabakh Autonomous Region by nationality according to census results/, http://census.stat-nkr.am/nkr/pervaya_perepis.pdf; Naseleniye Nagornogo Karabakha, Nagorno-Karabakhskaya AO /Population of Nagorno-Karabakh, Nagorno-Karabakh Autonomous Region/ (1989), http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnkarabax.html.

Akt o rezul'tatakh referenduma o nezavisimosti Nagorno-Karabakhskoy respubliki /Act on the results of the referendum on the independence of the Nagorno-Karabakh Republic/, https://nashasreda.ru/akt-o-rezultatax-referenduma-o-nezavisimosti-nagorno-karabaxskoj-respubliki/.

Arcaxi Hanrapetowt'yan varchapet & pashtpanowt'yan petakan komitei naxagah R'obert Qocharyani 1994t'. hownvari 10-i harcazrowycy' “Момент истины” r'owsalezow haghordasharin /The interview of the Prime Minister and the Chairman of the State Defense Committee of the Republic of Artsakh Robert Kocharyan in 1994, on January 10 with the Russian-language program "Moment istiny" (Moment of truth)/, https://www.youtube.com/watch?v=N8hkL04gVNA. Ditel harcazrowyci 3r. 00v. - 3r. 18v. hatvac'y' /Watch the 3 min. 00s. - 3 min. 18s. section of the interview/.

Haykakan owsowmnasirowt'yownneri «Ani» kentron, R'obert Qocharyani Arcaxyan karmir gc'ery'. Lachini negh hoghashert+naxkin LGhIM /“Ani” Center for Armenian Studies, Robert Kocharyan's Artsakh Red Lines. Lachin narrow strip of land + former Nagorno-Karabakh Autonomous Region/, https://www.aniarc.am/2020/04/22/robert-kocharian-al-jazeera-2006-nk/.

HH errord naxagah Serjh Sargsyani 2010t'. marti 22-i harcazrowycy' siriakan “Al Watan” t'ert'in /The interview of the third president of the Republic of Armenia Serzh Sargsyan with the Syrian “Al Watan” newspaper in 2010, on March 22/, https://www.president.am/hy/interviews-and-press-conferences/item/2010/03/22/news-46/.

HH errord naxagah Serjh Sargsyani 2016t'. noyemberi 17-i harcazrowycy' “Россия сегодня” mijazgayin lratvakan gorc'akalowt'yan glxavor tno'ren Dmitri Kiselyovin /The interview of the third president of the Republic of Armenia Serzh Sargsyan with Dmitry Kiselyov, general director of the international news agency "Россия сегодня" ("Russia Today"), in 2016, on November 17/, https://www.youtube.com/watch?v=uSKWnz7ajqE. Ditel harcazrowyci 11r. 50v. – 14r. 30v. hatvac'y': Harcazrowyci sghagrowt'yowny'. /Watch 11 minutes of the interview. 11 min. 50s. - 14 min. 30s. section of the interview. Transcript of the interview/: https://armeniasputnik.am/20161117/serj-sargsyan-5509588.html.

Gazeta “Komsomol'skaya pravda” (1992), Moskva, 5 marta /Newspaper “Komsomolskaya Pravda” (1992), Moscow, March 5/, p. 2.

Nagornyy Karabakh v 1918-1923gg. (1992), Sbornik dokumentov i materialov, Yerevan /Nagorno Karabakh in 1918-1923 (1992): Collection of documents and materials, Yerevan/, “Publishing House of the Academy of Sciences of Armenia”, doc. N 472, p. 669-670.

##submission.downloads##

Հրապարակված

2024-06-13