ԳԱԲՐԻԵԼ ԱՅՎԱԶՅԱՆԻ ՔԵՐԱԿԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԸՄԲՌՆՈՒՄՆԵՐԸ ՀԱՅՈՑ ԼԵԶՎԻ ՈՒՂՂԱԳՐՈՒԹՅԱՆ ՇՐՋԱՆԱԿՆԵՐՈՒՄ
DOI-:
https://doi.org/10.24234/journalforarmenianstudies.v2i73.247Հիմնաբառեր-:
Գաբրիել Այվազյան, Գաբրիել Այվազովսկի, քերականագիտական ըմբռնումներ, հայոց այբուբեն, հնչյունաբանություն, ուղղագրություն, տառադարձություն, հնչերանգ, կետադրական նշաններՎերացական
Գ. Այվազյանի «Ուղղագրութիւն լեզուիս հայոց» դասագիրք-աշխատությունը, բացի մանկավարժական բուն գործառույթից, արտահայտում է հեղինակի քերականագիտական ըմբռնումներն ու մոտեցումները լեզվական այս կամ այն հարցի վերաբերյալ:
Աշխատության մեջ քննվում են գրերի գյուտին, տառերի արտասանական խնդիրներին, ինչպես նաև տառադարձությանը և կետադրությանը վերաբերող բազմաթիվ կարևոր հարցեր: Գրերի գյուտի մասին շրջանառվող կարծիքների, հայերեն տառերի ստեղծման պատմության և այլ լեզուների տառերի հետ հարակցության մասին Գ. Այվազյանը տալիս է համակողմանի գիտելիքներ: Ժամանակի թելադրանքով հեղինակը մեծ տեղ և դեր է հատկացնում տառադարձությանն առնչվող խնդիրներին՝ նշելով այն բոլոր սկզբունքները, որոնց պետք է հետևեին թարգմանիչներն իրենց գործերը հնարավորինս միօրինականացնելու նպատակով:
Գ. Այվազյանի քերականագիտական մոտեցումները հիմնված են հայոց լեզվի զարգացման պատմության հարուստ փորձի վրա: Հեղինակը կարողացել է ճիշտ կանխորոշել աշխարհաբարում կիրառվող ուղղագրական և կետադրական բազում գործառույթներ, որոնց մեծ մասն արդիական է նաև ժամանակակից հայերենում: Ավելին, եվրոպական լեզուների հետ զուգաձևությունները և համեմատությունները հեղինակի աշխատությունը դարձրել են ավելի համակողմանի և իր ժամանակի համար չափազանց արդյունավետ քերականական գործ:
Հղումներ
Abrahamyan A. (1973), Hayoc gir & grchowt'yowHayoc gir & grchowt'yown /Armenian Writing and Calligraphy/, Yerevan, Yerevan State University Press.
Aghayan E. (1977), Naxamashtocyan hay gri ow grakanowt'yan, mesropyan aybowbeni & harakic harceri masin /About pre-Matsotsian Armenian Script and Literature, the Mesropian Alphabet, and Related Issues/, Yerevan, Yerevan State University Press.
Acharyan H. (1984), Hayoc grery' /The Armenian Letters/, Yerevan, Yerevan State University Press.
Ayvazean G. (1869), Owghghagrowt'iwn lezowis hayoc /The Orthography of Our Armenian Language/, Feodosia, Khalipyan School Publishing.
Bagratuni A. (1852), Hayere'n qerakanowt'iwn i pe'ts zargaceloc /Armenian Grammar for the Educated/, Venice: St Lazar's Press.
Iritsyan H. (2018), Gabriel Ayvazyany' (Ayvazovski) Mxit'aryan miabanowt'yan andam /Gabriel Ayvazyan (Ayvazovsky), Member of the Mekhitarist Congregation/, “Mekhitarist Congregation of Venice – 300”, International Conference, Collection of reports, Yerevan, Publishing House of the Academy of Sciences, pp. 383-409 (reprinting of the same` Iritsean Y., 2017 (is printed in 2020), Fr. Gabriel Ayvazyan (Ayvazovsky), Member of the Mekhitarist Congregation, Bazmavep, 3-4, Venice: St Lazar's Press, pp. 140-162).
Iritsyan H. (2019), Gabriel Ayvazyani «Bar'aznnowt'iwn ashxarhik lezowi» d'er'agir erky'՝ orpes ashxarhabari tarac'many' npastogh ashxatowt'yown /The Manuscript “Word-Study of the Secular Language” Gabriel Ayvazyan as Work Enhancing the Spread of Modern Armenian (Ashkharhabar)/, Bulletin of Matenadaran, 27, Yerevan, “Nairi” ed, pp. 371-387.
Iritsyan H. (2020), Lezvi kanonarkman xndirnery' Gabriel Ayvazyani «Xangarmownq haykabanowt'ean… » ashxatowt'yan mej /Problems of Language Regulation in the Work “Violations of Armenology” ... by Gabriel Ayvazyan/, Bulletin of Yerevan University: Armenian Studies, 1 (31), Yerevan State University Press, pp. 67-81.
Hakobyan (Tarumean) R. (2017), Hayoc tar'ery': D'&agoyacman hamematakan qnnowt'yown /Armenian Letters. A Comparative Study of Formation/, Yerevan, “Antares” ed.
Musheghyan A. (2006), Mesrop Mashtocy' & naxamashtocyan hay giry' /Mesrop Mashtots and the pre-Mashtotsian Armenian Script/, Historical-Philological Journal, 2, Yerevan, Publishing House of the Academy of Sciences. pp. 210-236.
Sargsyan A. (2005), Jhamanakakic hayereni ketadrowt'yowny' /Modern Armenian Punctuation/, Yerevan, Yerevan State University Press.
Suqiasyan A. (2004), Jhamanakakic hayoc lezow (Hnchyownabanowt'yown, bar'agitowt'yown, bar'akazmowt'yown /Modern Armenian Language (Phonology, Lexicology, Morphology)/, Yerevan, Yerevan State University Press.
##submission.downloads##
Հրապարակված
Թողարկում
Բաժին
Արտոնագհր
Copyright (c) 2026 Hasmik Iritsyan
Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
